Μοναστική Πολιτεία Ἁγίου Ὄρους

α΄. Συνοπτικόν ἱστορικόν Ἁγιορειτικοῦ Μοναχισμοῦ

Ὁ Μοναχισμός ἐμφανίζεται ἐν Ἁγίῳ Ὄρει περί τόν 5ον αἰῶνα ὑπό τήν μορφήν μεμονωμένων ἀσκητῶν, ἤ κατά μικράς ὁμάδας εἰς ἡσυχίους τόπους αὐτοῦ καί ὑπάρχει παραλλήλως πρός τόν κοσμικόν βίον, ὅστις διατηρεῖται μέχρι τόν 8ον αἰῶνα.

Κατά τάς πρώτας δεκαετίας τοῦ 9ου αἰῶνος ὁ Ἁγιορειτικός Μοναχισμός εἰσέρχεται εἰς νέαν φάσιν, ἥτις εἶναι μερικῶς μεμαρτυρημένη ἀπό γραπτάς πηγάς. Τό Ὄρος λαμβάνει τήν ἰδιαιτέραν μοναστικήν φυσιογνωμίαν του, ἀποκτᾶ σύνορα καί διοικητικήν ὀργάνωσιν μέ ἕδραν τάς Καρυάς, ἔνθα δημιουργεῖται Λαύρα, ὀνομασθεῖσα Μεγάλη Μέση, περί τό 940 μ.Χ. Ἐνταῦθα ἑδρεύει ὁ Πρῶτος τοῦ Ἁγίου Ὄρους καί ἡ ἕδρα του ὀνομάζεται «Πρωτᾶτον».

Τόν 9ον αἰῶνα ἐν Ἁγίῳ Ὄρει ἔζησαν δύο μεγάλαι φυσιογνωμίαι, ὁ Ἅγιος Πέτρος ὁ Ἀθωνίτης, ὅστις ἐγκαθίσταται εἰς τόν Ἄθω περί τά τέλη τοῦ 8ου αἰῶνος καί ὁ Ἅγιος Εὐθύμιος ὁ Νέος, ὅστις ἵδρυσε Λαύραν ἐν Ἁγίῳ Ὄρει περί τό 860 μ.Χ.

Τῷ 963 μ.Χ. δίδεται «νέος ρυθμός εἰς τόν Μοναχικόν Βίον μέ τήν ἵδρυσιν τοῦ πρώτου Μεγάλου Κοινοβίου τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Μεγίστης Λαύρας τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου», ἐνισχυομένου οἰκονομικῶς καί ἠθικῶς ἀπό τόν λαμπρόν Βυζαντινόν Αὐτοκράτορα Νικηφόρον Φωκᾶν, φίλον καί πνευματικόν τέκνον τοῦ Ἁγίου Ἀθανασίου.

Ἡ ἐπίσημος ὀργάνωσις τοῦ Μοναχικοῦ Βίου ἐν Ἁγίῳ Ὄρει ἄρχεται ἀπό τῆς ἐκδόσεως τοῦ Τυπικοῦ τοῦ Βυζαντινοῦ Αὐτοκράτορος Ἰωάννου Τσιμισκῆ τῷ 972 μ.Χ.

Ἀνά τούς αἰῶνας, ἡ Βυζαντινή Πολιτεία καί τό Οἰκουμενικόν Πατριαρχεῖον, ὡς συνέχεια τῆς προσπαθείας μεταδόσεως τοῦ Χριστιανισμοῦ εἰς τούς ὁμόρους λαούς τῆς αὐτοκρατορίας, ἐπέτρεψε τήν ἐγκαταβίωσιν ἐν Ἁγίῳ Ὄρει Μοναχῶν ἐξ ἄλλων ἐθνοτήτων, κυρίως Ἰβήρων, Σλαύων καί Ρουμάνων, προκειμένου ἵνα βιώσωσι βαθύτερον τό νόημα καί τό περιεχόμενον τῆς Ὀρθοδοξίας, διά νά τό μεταφυτεύσουν ἐν συνεχείᾳ εἰς τούς λαούς των.

Τό Ἅγιον Ὄρος σήμερον διοικεῖται βάσει τοῦ εἰδικοῦ αὐτοδιοικήτου καθεστῶτος αὐτοῦ, ὡς τοῦτο κατοχυρώνεται διά τῶν διατάξεων τοῦ ἄρθρου 105 τοῦ Ἑλληνικοῦ Συντάγματος, τοῦ Κ.Χ.Α.Ο. καί τοῦ κυρωτικοῦ του Νομοθετικοῦ Διατάγματος τῆς 10-16ης Σεπτεμβρίου 1926.

β΄. Πολιτικαί Διοικητικαί Ἀρχαί Ἁγίου Ὄρους

1. Διοίκησις• Πολιτικός Διοικητής• κ. Ἀρίστος Κασμίρογλου, τηλ. 23770-23.230, 23.314. Ἀναπληρωτής Διοικητής• ..... Ταχ. Διεύθυνσις• 630 86 Καρυαί Ἁγίου Ὄρους. Τηλέφωνα 23770 23.230, 23.314 καί 23.290. Ἐν Καρυαῖς: Ἀστυνομικόν Τμῆμα• 23.212. Τηλ. Ἀστυνομικοῦ Διοικητοῦ• 23.260. Ταχυδρομεῖον• 23.214. Ἰατρεῖον• 23.217. ΟΤΕ• 23.399. Ἐν Δάφνῃ: Ἀστυνομικός Σταθμός• 23.222. Λιμεναρχεῖον• 23.300. Τελωνεῖον• 23.269. ΕΛ.ΤΑ. 23.297. http://www-media. dbnet.ece.ntua. gr/Athos. html.

γ΄. Μοναστηριακαί Διοικητικαί Ἀρχαί Ἁγίου Ὄρους

Τήν Ἐκκλησιαστικήν Διοίκησιν, κατά τόν Καταστατικόν Χάρτην τοῦ Ἁγίου Ὄρους ἀσκοῦσιν•

Ι. Ἡ Ἱερά Κοινότης.

Ἑδρεύουσα ἐν Καρυαῖς, συγκροτεῖται ἐξ εἴκοσι ἀντιπροσώπων τῶν εἴκοσι Ἱ. Μονῶν τοῦ Ἁγ. Ὄρους, ἐκλεγομένων κατ’ ἔτος ὑπό τῶν οἰκείων Ἱ. Μονῶν ἐνιαυσίου θητείας, ἀντικαθισταμένων μέ τήν ἔναρξιν ἑκάστου ἔτους. Εἰς τήν Ἱεράν Κοινότητα ἀνήκει ὁ Ναός τοῦ «Πρωτάτου», τιμώμενος ἐπ’ ὀνόματι τῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου καί κοσμούμενος διά τοιχογραφιῶν τοῦ Πανσελήνου, ἱστορηθεισῶν τῷ 1290.

ΙΙ. Ἡ Ἱερά Ἐπιστασία.

Τήν ἐκτελεστικήν ἐξουσίαν ἀντιπροσωπεύει ἡ Ἱερά Ἐπιστασία.
Αἱ εἴκοσι Ἱ. Μοναί διαιροῦνται εἰς πέντε τετράδας, ἑκάστη τῶν ὁποίων ἀσκεῖ ἀνά πᾶσαν πενταετίαν, ἐπί ἕν ἔτος, ἀπό 1ης Ἰουνίου μέχρι 31ης Μαΐου τήν Ἱ. Ἐπιστασίαν.
Α΄ ΤΕΤΡΑΣ. Λαύρας, Δοχειαρίου, Ξενοφῶντος, Ἐσφιγμένου.
Β΄ ΤΕΤΡΑΣ. Βατοπεδίου, Κουτλουμουσίου, Καρακάλου, Σταυρονικήτα.
Γ΄ ΤΕΤΡΑΣ. Ἰβήρων, Παντοκράτορος, Φιλοθέου, Σίμωνος Πέτρας.
Δ΄ ΤΕΤΡΑΣ. Χιλιανδαρίου, Ξηροποτάμου, Ἁγ. Παύλου, Γρηγορίου.
Ε΄ ΤΕΤΡΑΣ. Διονυσίου, Ζωγράφου, Ἁγ. Παντελεήμονος, Κωνσταμονίτου.
Ὁ πρῶτος τῇ τάξει ἑκάστης τετράδος φέρει τόν τίτλον «Πρωτεπιστάτης», εἶναι ὁ Πρόεδρος τῆς Ἱ. Ἐπιστασίας καί κρατεῖ τήν τοῦ Πρώτου Ράβδον.
Μέλη τῆς Ἱ. Ἐπιστασίας κατά τό Ἐπιστασιακόν ἔτος 2017-2018 εἶναι:
Ὁ Ἰβήρων Πρωτεπιστάτης: Προηγούμενος Γερβάσιος. Ὁ Παντοκράτορος Ἐπιστάτης: Γέρων Εὐάρεστος Ἱερομόναχος. Ὁ Φιλοθέου Ἐπιστάτης: Γέρ¬ων Νικηφόρος. Ὁ Σίμωνος Πέτρας Ἐπιστάτης: Γέρων Ἱερώνυμος Ἱερομόναχος.
Ἀρχιγραμματεία•
Ἀρχιγραμματεύς: Γέρων Θεόφιλος Ἱερομόναχος Παντοκρατορινός.
Ὑπογραμματεύς: Moναχός Ζαχαρίας Ξηροποταμηνός.
Κωδικογράφος: Μοναχός Πρόδρομος, ἐκ τοῦ ἐν Καρυαῖς Ἱ. Κελλίου Ἀποτομῆς Τιμίου Προδρόμου - «Φουρνᾶ», Ἱ.Μ. Κουτλουμουσίου.
Γραφεῖς: κ. Λάζαρος Κετσετζόγλου, κ. Θωμᾶς Θωμλούδης.
Τηλέφωνα: πρόθεμα 23770. Πρωτεπιστάτης: 23.221, Ἐπιστάται: 23.072, 23.711 καί 23.712.  Ἀρχιγραμματείας: 23.710. Γραμματείας: 23.224. Fax: 23.315. E-mail: [email protected] 

δ΄. Αἱ ἐν Ἁγίῳ Ὄρει Πατριαρχικαί καί Σταυροπηγιακαί Ἱεραί Μοναί

1. ΜΕΓ. ΛΑΥΡΑΣ, ἔτος ἱδρύσεως 963, Κοινοβιακή, πανήγυρις Ἁγ. Ἀθανασίου τοῦ Ἀθωνίτου, 5 Ἰουλίου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Πρόδρομος. Τηλ. 23770-23.761. Fax 23770-23.013. Ἀντιπροσωπείου• 23770-23.277.
2. ΒΑΤΟΠΕΔΙΟΥ, ἔτος ἱδρύσεως 972, Κοινοβιακή, πανήγυρις Εὐαγγ. Θεοτόκου, 25 Μαρτίου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Ἐφραίμ. Τηλ. 23770-41488. Fax 23770-41462. Ἀντιπροσωπείου• 23770-23.283.
3. ΙΒΗΡΩΝ, ἔτος ἱδρύσεως 972, Κοινοβιακή, πανήγυρις Κοιμ. Θεοτόκου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Ναθαναήλ. Τηλ. 23770-23.643, Fax 23770-23.248. Ἀντιπροσωπείου• 23.203.
4. ΧΙΛΙΑΝΔΑΡΙΟΥ, ἔτος ἱδρύσεως 1197, Κοινοβιακή, πανήγυρις Εἰσοδ. Θεοτόκου, 21 Νοεμβρίου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Mεθόδιος. Τηλ. 23770-23.797. Fax 23770-23.494. Ἀντιπροσωπείου• 23770-23.281.
5. ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ, ἔτος ἱδρύσεως 1375, Κοινοβιακή, πανήγυρις Γεν. Τιμ. Προδρόμου, 24 Ἰουνίου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Πέτρος. Τηλ. 23770-23.687, Fax 23770-23.686. Ἀντιπροσωπείου• 23770-23.272.
6. ΚΟΥΤΛΟΥΜΟΥΣΙΟΥ, ἔτος ἱδρύσεως ΙΑ΄ αἰ., Κοινοβιακή, πανήγυρις Μεταμ. Σωτῆρος, 6 Αὐγούστου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Χριστόδουλος. Τηλ. 23770-23.226. Fax 23770-23.731.
7. ΠΑΝΤΟΚΡΑΤΟΡΟΣ, ἔτος ἱδρύσεως 1363, Κοινοβιακή, πανήγυρις Μεταμ. Σωτῆρος, 6 Αὐγούστου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Γαβριήλ. Τηλ. 23770-23.253. Fax 23770-23.685. Ἀντιπροσωπείου• 23770-23.945.
8. ΞΗΡΟΠΟΤΑΜΟΥ, ἔτος ἱδρύσεως Ι΄ αἰ., Κοινοβιακή, πανήγυρις Ἁγ. Τεσσαράκοντα Μαρτύρων, 9 Μαρτίου• Ὕψωσις Τιμίου Σταυροῦ, 14 Σεπτεμβρίου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Ἰωσήφ. Τηλ. 23770-23.251. Fax 23770-23.733. Ἀντιπροσωπείου• 23770-23.280.
9. ΖΩΓΡΑΦΟΥ, ἔτος ἱδρύσεως περί Ι΄ αἰ., Κοινοβιακή, πανήγυρις Ἁγ. Γεωργίου, 23 Ἀπριλίου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Ἀμβρόσιος. Τηλ. 23770-23.247. Ἀντιπροσωπείου• 23770-23.273.
10. ΔΟΧΕΙΑΡΙΟΥ, ἔτος ἱδρύσεως Ι΄ αἰ., Κοινοβιακή, πανήγυρις Σύναξις Ἀρχαγγέλων, 8 Νοεμβρίου• Παναγίας Γοργοϋπηκόου, 1 Ὀκτωβρίου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Γρηγόριος. Τηλ. 23770-23.245. Ἀντιπροσωπείου• –.
11. ΚΑΡΑΚΑΛΛΟΥ, ἔτος ἱδρύσεως τέλος Ι΄ αἰ., Κοινοβιακή, πανήγυρις Πέτρου καί Παύλου, 29 Ἰουνίου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Φιλόθεος. Τηλ. 23770-23.225. Fax 23770-23.746. Ἀντιπροσωπείου• 23770-23.279.
12. ΦΙΛΟΘΕΟΥ, ἔτος ἱδρύσεως 990, Κοινοβιακή, πανήγυρις Εὐαγγ. Θεοτόκου, 25 Μαρτίου• Ἁγ. Κοσμᾶ Αἰτωλοῦ, 24 Αὐγούστου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Νικόδημος. Τηλ. 23770-23.256. Fax 23.674. Ἀντιπροσωπείου• 23770-23.206.
13. ΣΙΜΩΝΟΣ ΠΕΤΡΑΣ, ἔτος ἱδρύσεως 1257, Κοινοβιακή, πανήγυρις Γεν. Χριστοῦ, 25 Δεκεμβρίου• Ὁσ. Σίμωνος Μυροβλύτου, 28 Δεκεμβρίου• Ἁγ. Μαρίας Μαγδαληνῆς, 22 Ἰουλίου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Ἐλισσαῖος. Τηλ. 23770-23.254. Fax 23750-94.098. Ἀντιπροσωπείου• 23770-23.204.
14. ΑΓ. ΠΑΥΛΟΥ, ἔτος ἱδρύσεως Ι΄ αἰ., Κοινοβιακή, πανήγυρις Ὑπαπαντῆς, 2 Φεβρουαρίου• Ἁγ. Παύλου Ξηροποταμηνοῦ, 28 Ἰουλίου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Παρθένιος. Τηλ. 23770-23.250, 23770-23.609. Fax 23770-23.355. Ἀντιπροσωπείου• 23770-23.208.
15. ΣΤΑΥΡΟΝΙΚΗΤΑ, ἔτος ἱδρύσεως 1541, Κοινοβιακή, πανήγυρις Ἁγ. Νικολάου, 6 Δεκεμβρίου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Τύχων. Τηλ. 23770-23.255, Fax 23770-23.255. Ἀντιπροσωπείου• 23770-23.270.
16. ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ, ἔτος ἱδρύσεως Ι΄ αἰ., Κοινοβιακή, πανήγυρις Ἁγ. Γεωργίου, 23 Ἀπριλίου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Ἀλέξιος. Τηλ. 23770-23.249. Fax 23770-23.631. Ἀντιπροσωπείου• 23770-23.933.
17. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, ἔτος ἱδρύσεως 1310, Κοινοβιακή, πανήγυρις Ἁγ. Νικολάου, 6 Δεκεμβρίου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Χριστοφόρος. Τηλ. 23770-23.218, 23770-23.669, 23770-23.670. Fax 23770-23.671. Ἀντιπροσωπείου• 23770-23.274.
18. ΕΣΦΙΓΜΕΝΟΥ, ἔτος ἱδρύσεως ΙΑ΄ αἰ., Κοινοβιακή, πανήγυρις Ἀναλήψεως Χριστοῦ. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Βαρθολομαῖος. (Ἡ ἀδελφότης τῆς Ἱερᾶς Μονῆς ἑδρεύει, ἔν γε τῷ παρόντι, ἐν Καρυαῖς). Τηλ. 23770-23.229. Fax 23770-23.653.
19. ΑΓ. ΠΑΝΤΕΛΕΗΜΟΝΟΣ, ἔτος ἱδρύσεως ἀρχή Ι΄ αἰ., Κοινοβιακή, πανήγυρις Ἁγ. Παντελεήμονος, 27 Ἰουλίου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Εὐλόγιος. Τηλ. 23770-23.252. Ἀντιπροσωπείου• 23770-23.201.
20. ΚΩΝΣΤΑΜΟΝΙΤΟΥ, ἔτος ἱδρύσεως ΙΑ΄ αἰ., Κοινοβιακή, πανήγυρις Ἁγ. Στεφάνου, 27 Δεκεμβρίου. Ἡγούμενος• Ἀρχιμ. Ἀγάθων. Τηλ. 23770-23.228. Ἀντιπροσωπείου• 23770-23.278.
Σύνολον Μοναχῶν (καί Δοκίμων) ἐν Ἁγίῳ Ὄρει ἐν Μοναστηρίοις καί Ἡσυχαστηρίοις, περί τούς 1.800.

ε΄. Ἀθωνιάς Ἐκκλησιαστική Ἀκαδημία.

Αὕτη ἱδρύθη τῷ 1749 ὑπό τῶν ἀδελφῶν τῆς Μονῆς Βατοπεδίου καί ἐν τῇ περιοχῇ αὐτῆς, ὡς «Φροντιστήριον ἑλληνικῶν μαθημάτων, παιδείας τε καί διδασκαλίας παντοδαπῆς, ἔν τε λογικαῖς φιλοσοφικαῖς τε καί θεολογικαῖς ἐπιστήμαις». Τῷ 1753 διωρίσθη ἐν αὐτῇ «διδάσκαλος» ὁ σοφός Εὐγένιος Βούλγαρις, ἐπί τῶν χρόνων τῆς σχολαρχίας τοῦ ὁποίου ἡ Σχολή ἔφθασεν εἰς τήν μεγίστην αὐτῆς ἀκμήν. Τοῦ Εὐγενίου παραιτηθέντος τῷ 1757, ἡ Σχολή παρήκμασεν ἔκτοτε. Μετά τῷ 1813 ἡ Σχολή ἐγκατεστάθη ἐν Καρυαῖς, διακόψασα δέ ἐν τῷ μεταξύ τήν λειτουργίαν αὐτῆς, ἐπανέλαβεν αὐτήν ἀπό τοῦ σχολικοῦ ἔτους 1953-1954 ἐν τῇ ἀθωνικῇ πρωτευούσῃ. Διευθυντής• κ. Δημήτριος Δημάκης. Τηλ. (23770) 23220. Fax. 23341. Τηλ. Οἰκοτροφείου μαθητῶν: (23770) 23220. Τηλ. Σχολικῆς Ἐφορείας:  (23770) 24101.

Ἐπίσκοπος ἐν Ἁγίῳ Ὄρει• ὁ Θεοφιλ. Ροδοστόλου κ. Χρυσόστομος. (22.04.1978). Ταχ. διεύθυνσις• Ἱ. Μονή Μεγ. Λαύρας, Τ.Κ. 630 86 Καρυαί.

στ΄. Ἱερόν Πατριαρχικόν καί Σταυροπηγιακόν Μετόχιον

Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου ἐν Ὁρμυλίᾳ Χαλκιδικῆς.
Τοῦτο εἶναι Μετόχιον τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σίμωνος Πέτρας. Ταχ. διεύθυνσις• 630 71 Ὁρμύλια Χαλκιδικῆς. Ἡγουμένη• Μοναχή Νικοδήμη. Μοναχαί 113. Δόκιμοι 20. Οἰκονόμος Ἱ. Μετοχίου• Ἱερομόναχος Σεραπίων. Τηλ. 23710-41.278. Fax: 41875.